Het meten van ondernemerschap binnen een organisatie veronderstelt eerst het identificeren van wat we observeren: het vermogen van medewerkers om projecten voor te stellen, om te experimenteren zonder op een richtlijn te wachten, en om een dagelijkse irritatie om te zetten in een concrete initiatief. In Frankrijk hertekent de snelle verspreiding van kunstmatige intelligentie in structuren van alle groottes dit kader.
Het aandeel van bedrijven met 10 of meer werknemers die ten minste één AI-technologie gebruiken, is gestegen van 6 % in 2023 naar 18 % in 2025 volgens het Insee. Deze sprong verandert de manier waarop ondernemerschap zich manifesteert, wordt gemeten en gestructureerd.
Adoptie van AI en intrapreneurship: wat de cijfers onthullen
Intrapreneurship wordt niet decreetmatig vastgesteld in een charter dat in de pauzeruimte hangt. Het blijkt uit concrete toepassingen. De verdrievoudiging van het adoptiepercentage van AI in twee jaar weerspiegelt een dynamiek waarin teams testen, automatiseren en interne tools creëren zonder op een formele hiërarchische goedkeuring te wachten.
| Indicator | 2023 | 2025 | Lezing |
|---|---|---|---|
| Bedrijven (10+ werknemers) die AI gebruiken | 6 % | 18 % | Verdriedubbeling in twee jaar |
| Verplichting tot AI-competentie (Europese regelgeving) | Niet van toepassing | Van toepassing sinds februari 2025 | Overgang van een vrije experimentatie naar een gereguleerde kader |
Deze tabel plaatst twee realiteiten tegenover elkaar. Aan de ene kant de snelheid van adoptie. Aan de andere kant de komst van een dwingend kader. De Europese regelgeving over kunstmatige intelligentie verplicht bedrijven om een voldoende niveau van AI-competentie van het personeel dat deze systemen gebruikt, te waarborgen. Met andere woorden, technologische experimentatie kan niet langer een informele initiatief zijn die door enkele nieuwsgierige profielen wordt gedragen.
Voor organisaties die ondernemerschap cultiveren, creëert deze convergentie een hefboom: het structureren van de opbouw van competenties op het gebied van AI wordt op zich een intrapreneurship-project. Bronnen zoals espritdentreprise.com documenteren deze verbinding tussen het regelgevend kader en de interne ondernemingsdynamiek.
AI-governance: de basis van een duurzame bedrijfscultuur
De veelgemaakte fout is om de bedrijfscultuur te scheiden van de technologische governance, alsof de ene onder de verantwoordelijkheid van human resources valt en de andere onder de directie van informatiesystemen. De Europese regelgeving over AI maakt deze scheiding onhoudbaar.
Waarom sociale dialoog de situatie verandert
De integratie van AI in werkprocessen raakt direct de arbeidsvoorwaarden, de cognitieve belasting en de verwachte vaardigheden. Zonder raadpleging van de vertegenwoordigers van het personeel kan de uitrol van een AI-tool wantrouwen in plaats van betrokkenheid genereren.
Bedrijven die de CSE voorafgaand aan de uitrol betrekken, merken een snellere acceptatie door de teams. De sociale dialoog wordt dan een versneller van ondernemerschap, geen administratieve rem. Het betrekken van de CSE bij de uitrol van AI versnelt de acceptatie van medewerkers en vermindert de organisatorische weerstanden.
Drie concrete governance-hefbomen
- Een gebruikscharter voor AI formaliseren dat de toegestane gevallen, de mobiliseerbare gegevens en de verantwoordelijkheden van elke gebruiker specificeert, in overeenstemming met de geldende Europese vereisten
- Een gemengd comité (directie, vertegenwoordigers van het personeel, technische referenten) oprichten dat verantwoordelijk is voor het evalueren van experimenten voordat ze worden gegeneraliseerd
- Een AI-trainingsmodule integreren in het onboardingtraject zodat elke nieuwe medewerker beschikt over de basisvaardigheden die door de regelgeving vereist zijn
Deze hefbomen zijn geen theoretische managementconcepten. Ze voldoen aan een wettelijke verplichting terwijl ze de ruimte voor initiatief die de organisatie aan haar teams biedt, structureren.
Generatiewissel en ondernemende geest van medewerkers
De generatiekwestie wordt vaak benaderd vanuit het perspectief van salarisverwachtingen of telewerken. De ondernemingshoek is onthullender. Volgens Bpifrance Le Lab is 6 op de 10 jongeren betrokken bij ondernemerschap, of het nu gaat om oprichting, project of verklaarde intentie.
Dit cijfer heeft een directe consequentie voor de organisaties die deze profielen werven. Een medewerker die heeft overwogen of geprobeerd heeft zijn eigen structuur op te richten, wacht niet tot men hem de missie van het bedrijf op een dia uitlegt. Hij wacht op een ruimte om te handelen.
Daarentegen vervliegt deze ondernemende geest snel in een structuur waar beslissingen systematisch naar de top worden doorgegeven. De kloof tussen de ondernemingsenergie bij binnenkomst en de waargenomen organisatorische rigiditeit na enkele maanden is een van de belangrijkste factoren voor vroegtijdig vertrek.
Voorwaarden om deze ondernemende energie te vangen
- De verantwoordelijkheid voor transversale projecten al in de eerste maanden delegeren, met een gedefinieerd budget en tijdschema
- De resultaten van interne initiatieven zichtbaar maken (interne communicatie, open feedback voor de hele organisatie)
- Documenteerde mislukkingen accepteren als een waardevolle productie, niet als een reden voor bijsturing
De ondernemingsgeest in een organisatie is niet slechts een slogan over waarden. Het wordt gemeten aan de snelheid waarmee een idee van een medewerker een getest project wordt.
Cybersecurity en experimentatie: een evenwicht om te vinden
Het aanmoedigen van technologische initiatieven zonder veiligheidskader is alsof je een laboratorium opent zonder afzuigkap. De toename van informele AI-tools (shadow AI) stelt de organisatie bloot aan datalekken en niet-nalevingen van regelgeving.
Ondernemerschap veronderstelt een vrijheid van experimentatie. Cybersecurity veronderstelt controle over gegevensstromen. Het verzoenen van deze twee vereisten vraagt om een expliciet kader, geen stille tolerantie.
Organisaties die een veilige testomgeving (sandbox) formaliseren, stellen medewerkers in staat om AI-oplossingen te experimenteren zonder de productiedata in gevaar te brengen. Dit technische apparaat wordt een cultureel signaal: het bedrijf neemt zowel individuele initiatieven als collectieve bescherming serieus.
Het adoptiepercentage van AI, het bestaan van een geformaliseerde governance, de gemiddelde tijd tussen een idee en de prototyping, het niveau van raadpleging van de CSE over technologische projecten: deze indicatoren schetsen een betrouwbaarder beeld van ondernemerschap dan eender welke tevredenheidsenquête. De organisatie die deze kan lezen, heeft een concreet voordeel om haar meest ondernemende profielen te behouden.
